"Hükümete inancım kalmadı"

Çin'de hapis yapan Hüseyin Celil'in eşi Kamila'dan Kanada hükümetine sitem dolu sözler

Kategori	: Röportaj
Yorum Sayısı	: 0
Okunma	: 492
Tarih	: 04 Ekim 2009 13:08

Kamila Telendibaeva Celil, Özbekistan’da tutuklandıktan sonra Çin’e teslim edilen ve burada ömür boyu hapis cezasına  çarptırılan Uygur Türkü Hüseyin Celil’in eşi. Kendisi Özbekistan doğumlu Uygur olan Kamila, dört erkek çocuğu ile birlikte Burlington’da yaşıyor.

Başbakan Stephen Harper dahil Kanada’nın en yetkili kişileri ile görüşüp Kanada vatandaşı olan eşinin geri getirilmesi için mücadele etti, ancak bunu henüz başarabilmiş değil. Bu konuda Muhafazakâr Parti hükümetinin yeterli çaba göstermediğine inanıyor ve hükümete inancının kalmadığını söylüyor.

Kamila ile şu anki yaşantısı ve Hüseyin Celil üzerine konuştuk.

Hüseyin Celil ile nerede tanıştınız?

Özbekistan’da tanıştık. Bir ayın içinde her şey oldu. Bir kaç defa görüştük, sonra evlendik. Hüseyin tanışmamızdan 6 yıl önce boşanmıştı. Çocukları Doğu Türkistan’da yaşıyordu.

Özbekistan’da mı doğdunuz?

Evet. Benim annem ve babam henüz çocukken Özbekistan’a yerleşmişler. Dedemler ta o zamanlar Çin zulmünden kaçmışlar.

Eşiniz Çin’den ne zaman ayrıldı?

Eşim Doğu Türkistan’ın bağımsızlığı için çalıştığı gerekçesiyle Çin’de iki ay hapis yatmış. Çin’in kendisini rahat bırakmayacağını anlayınca hapisten çıktıktan sonra sahte pasaport ile ülkeden ayrılmış.

Çin’de hapisten kaçtığı şeklinde haberler yazılıp çizilmişti. Bu doğru değil mi?

Yok olur mu öyle şey. Çin’de hapishaneden kaçmak mümkün mü?

Türkiye’ye ne zaman gittiniz?

Eşim ilk kez Türkiye’ye 1994 yılında gitmiş. 1999 yılında evlendikten hemen sonra da beraber Türkiye’ye gittik. 

Ne yaptınız Türkiye’de?

Ben İstanbul’da Türkçe öğrenmek için okula gittim, eşim çeşitli işlerde çalıştı.

Kanada’ya yolculuğunuz nasıl başladı?

Türkiye’ye gider gitmez Ankara’da Birleşmiş Milletler’e sığınmacı olmak için başvuru yapmıştık. Altı ay sonra kabul aldık. Gitmek istediğimiz ülke soruldu bize. Biz ABD’yi  istedik. Görevli bize uzun sürer dedi, Kanada’yı tavsiye etti. Tamam dedik ve Kanada’yı seçtik.

Kanada’ya ne zaman geldiniz?

2 sene 3 ay kaldık Türkiye’de. 2001’de Kanada’ya geldik. Halifax’a yerleştik. İngilizce kursuna gittik. Eşim de okulla birlikte çeşitli işlerde çalıştı. Halifax’ta sıkıldık doğrusu.  Orada 1 sene 7 ay kaldıktan sonra Toronto’ya taşınmak istedik ancak ev kiraları çok pahalı gelince Hamilton’a yerleştik. Orada da 2 sene ikamet ettikten sonra Burlington’a geldik.

Eşinizin tutuklandığı Özbekistan’a ne zaman gittiniz?

2006 yılında gittik. Benim ailem orada. 6 yıldır görmemiştim. Ayrıca annem çok hastalanmıştı. Çocukları sünnet ettirdik. Soğuk aldılar, hasta oldular. Bu nedenle iyileşmeleri beklemek için iki hafta daha kalalım dedik.

Eşiniz nasıl tutuklandı?

Eşim vizesini uzatmak istedi. Bir hafta sonra gel pasaportunu al, dediler. Sonra pasaportunu almaya gittiğinde Çin’de aranıyor diye tutukladılar. İçeri alındığını duyar duymaz bütün yetkili mercilere gidip onu aradık ama bize göstermediler, bilgi de vermediler. 24 Mart 2006’da evden çıktı ve bir daha kendisini hiç görmedik. Özbekistan’da 7 ay tutuldu, bu süre zarfında ailemden de kimseler kendisini göremedi. Sonrasında da Çin’e iade edildi

Çin’de yargılandı, ömür boyu hapis cezası aldı. Peki neyle suçlandı?

Çin’e göre ayrılıkçı faaliyetlerde bulundu.

Eşiniz tutuklanınca siz ne yaptınız?

Kanada’daki arkadaşlarımız eşimin tutuklandığını öğrenince serbest bırakılması için girişimlere başladılar. Bir süre sonra ben de Kanada’ya döndüm ve hükümet yetkilileri ve bazı sivil toplum örgütleri nezdinde girişimlerde bulundum. Başbakan Stephen Harper, Göçmenlik Bakanı Jason Kenney, Liberal Parti Lideri Michael Ignatieff, milletvekilleri, insan hakları kuruluşları ile görüşmelerim oldu. Bakan Jason Kenney evime geldi. Sürekli basın kuruluşları ile görüştüm.

Hüseyin Celil Kanada vatandaşı. Peki Kanada eşinizi geri getirmek için gerekli gayreti gösterdi mi?

Kanada ilk başta hiçbir şey yapmak istemedi.  Özbeksitan’da iken Kanada’nın oradaki ofisine gittim. Olayı anlattım. Nedenini sordular, bilmiyorum dedim. Özbekistan’ın izin vermesiyle Kanadalı görevli bir defa eşimle görüşebildi. Özbekistan’da tutulduğu süre zarfından Kanada girişimde bulunsaydı şimdi eşim serbest olabilirdi. Ancak Çin’in söylediklerini dikkate aldılar. Çin eşime terörist demişti, Kanada da bu şekilde yaklaştı. Uzunca bir süre araştırdılar. Anladılar ki eşim suçsuz, sonra girişimde bulundular. Ama eşim çoktan Çin’e teslim edilmişti. Çin de eşimin Kanada pasaportunu tanımadı.

Neden Kanada kendi vatandaşını geri getiremedi?

Hükümet yeterince ilgilenmedi. Yüzünüze karşı yaparız ederiz diyorlar ama sonrası gelmiyor. Bu nedenle hiçbirine inancım kalmadı. Özellikle Jason Kenney’e çok kızıyorum. Annemin vize almasında bile yardımcı olmadı.

Nasıl yani?

Annem 2006 yılında benimle beraber Kanada’ya geldi. Orada iken hamileydim, gelince doğum yaptım. Bir yıl kaldıktan sonra geri gitti. Burda yalnızım, en azından bana yardımcı olur diye gittikten üç ay sonra tekrar vizeye başvurduk. Geri dönmez diye vize vermedi Kanada. Bakan Kenney’e durumu ilettim, hemen halledeceğim dedi, ancak bir şey yapmadı. Moskova’ya konsolosluğa mektup yazacağım dedi, onu da yazmadı. Missaauga’da Türk toplumu temsilcileri ile yapılan toplantıya ben de katıldım. Kendisini  protesto etmek için ayakkabılarımı fırlatıp suratına atmak geldi içimden.

İyi ki yapmamışsınız, yoksa olay olurdunuz. Peki çocukları alıp Özbekistan’a dönmeyi hiç düşünmediniz mi?

Annem, babam, akrabalarım orada yaşıyor. Ama dört çocuk ile yapamam diye gitmedim.

Son çocuğunuz babasını hiç görmedi. Diğerleri de hayal meyal hatırlıyorlardır. Onlar için babasızlık nasıl bir şey?

Küçüğüne baban nerede deseler tatile çıktı diyor. Diğerleri ise Çin’de hapishanede diyorlar. Bir tanesi bir resim yaptı. Resimde ben, kendisi, kardeşleri ve babası var. Ama babasını bir demir parmaklığın ardında resmetmiş. Jason Kenney dahil evime gelen herkes bu resimden çok etkilendi. Çocuklar için zor oluyor tabii ki. Babamız niye hapiste, yanlış birşey mi yaptı, diye soruyorlar. Benim için de cevap vermek çok zor.

Siz ne gibi zorluklar yaşıyorsunuz? Dört çocuğunuz var. Eşinizden 4 yıldır ayrısınız.

Büyük oğlun hasta. Zihinsel gelişim bozukluğu var; konuşamıyor, yürüyemiyor. Bu yüzden özel ilgi istiyor.  Küçük olan kreşe gidiyor. Sabah onları okullarına bırakıyorum. Öğleden sonra alıyorum. Ben de bir süre çalıştım, şimdi okula gidiyorum. Yalnız olmak çok zor.

24 mart 2006 tarihinden beri eşinizi hiç görmediğinizi söylediniz, peki gören var mı?

Ne ben, ne de Özbekistan’daki ailem O’nu bir daha ne gördük, ne de sesini duyduk. Doğu Türkistan’daki kendi ailesi üç ayda bir yirmi dakikalığına onunla görüşüyordu. Sonra da bana görüşmelerini anlatıyordular.  Fakat Urumçi’de meydana gelen son olaylardan sonra eşimin ailesi ile irtibatım kesildi. Telefon, internet çalışmıyor. Arada sırada az da olsa hapishanede güzel yemekler yesin diye para gönderiyordum onu da gönderemez oldum.

Eşinizin hapisten çıkıp geri döneceğine inanıyor musunuz?

Bilmiyorum. Ama içinizde her zaman bir umut olması gerekiyor.

Bir daha geri dönmezse ne yapacaksınız?

Düşünemiyorum doğrusu. Şu anda tek düşündüğüm çocuklarımın geleceği.

Eşinizi düşündüğünüzde neler hissediyorsunuz?

Orda bir küçük hücrede tek başına kalıyor. Düşündükçe onun adına üzülüyorum ve acıyorum.

Çin’e gidip, onu hapishanede ziyaret etmeyi hiç istemediniz mi?

Hayır. Bana da bir şey olursa çocuklara kim bakar.

54321

Canadatürk © 2007 - 2009 Tüm hakları saklıdır. İzinsiz ve kaynak gösterilmeden kullanılamaz.
RSS Kaynağı | Yazar Girişi

Destek: info@canadaturk.ca         Tasarım: Idol Graphic