Serttürkmen ile Kerkük üzerine

"1 Mart tezkeresi geçmiş olsaydı Türkmenler bugün Irak'ı yönetiyor olacaklardı"

Kategori	: Politika-Siyaset
Yorum Sayısı	: 0
Okunma	: 259
Tarih	: 19 Kasım 2009 10:55

Irak Türkmen Cephesi Kuzey Amerika Temsilcisi Asıf Serttürkmen: “1 Mart tezkeresi geçmiş olsaydı Türkmenler bugün  Irak’ı yönetiyor olacaklardı”

Asıf  Serttürkmen, bir buçuk yıldır Irak Türkmen Cephesi ‘nin Kuzey Amerika temsilcisi olarak görev yapıyor. Daha önce de Londra temsilciliği görevinde bulundu. Kanada ve ABD nezdinde Türkmenlerin haklarını savunuyor, ilgili mercilere öneri, şikayet ve projeler sunuyor,  kısacası Irak Türkmenleri adına  lobi faaliyetlerini yürütüyor. Asıf Serttürkmen ile Toronto’daki evinde Irak Türkmen Cephesi, ABD’nin Irak işgali ve bu işgalin Türkmelere etkileri, Türkiye’nin Türkmen sorununa yaklaşımı ve Kerkük’ün statüsü  konularını kapsayan bir söyleşi gerçekleştirdik.

Irak Türkmen Cephesi ne zaman kuruldu?

A.S:. Irak Türkmen Cephesi  24 Nisan 1995 yılında partilerin bir araya gelmesiyle kuruldu. Partiler üstü bir kuruluş, söz birliği, amaç birliği, görüş birliği etrafında birleşildi.

Kurulmasında Türkiye’nin etkisi var mı?

A.S:. Türkiye’nin etkisi var tabii ki. Profesör İhsan Doğramacı’nın büyük gayreti oldu. Kurulmasında  asıl amaç bölük pörçüklüğü ortadan kaldırmaktı.

Son yıllarda bir güç kaybı gözleniyor.

A.S:. Maalesef  Irak Türkmen Cephesi 2005’te ki, hatta 2008’deki Irak Türkmen Cephesi değil. Bu çatı yıkılmaya başladı. Bazı partiler ayrıldı.

Neden böyle oldu?

A.S:. İçeriden ve dışardan da bazı etkenler var.

Ne gibi etkenler?

A.S:. Fazla açıklama yapmak istemiyorum.

Irak’taki Türkmen nüfusu ne kadar?

A.S:. Irak’ta tamamıyla seffaf bir şekilde sayım yapılmamıştır. Ama  1947’de Irak’ta toplam nüfusun yüzde 11’ini oluşturuyorduk.  O zaman toplam nüfus  6.5 milyon civarındaydı.  Irak’ın nüfusunun bugün 26-27 milyon civarında olduğunu düşünürsek sayımız 3 milyonun üzerindedir.

Irak’ta Kerkük dışında nerelerde Türkmenler yaşıyor?

A.S:. Musul (özellikle Telafer), Erbil, Diyala, Selahattin ve Kerkük’te Türkmen nüfusu yoğunlukta. Kerkük şehir  merkezinde 600 bin civarında Türkmen yaşıyor.  Bu şehirlerin yanı sıra Irak’ın diğer bölgelerinde az da olsa Türkmenler bulunuyor.

Türkiye’de Türkmen denince nedense hep Kerkük akla geliyor. Ancak Musul’da ve Erbil’de de neredeyse Kerkük’teki kadar Türkmen var.

A.S:. Kerkük, en fazla Türkmen’in yaşadığı şehirdir. Tarihten beri bir Türkmen şehridir, Türkmenlerin başşehridir.

Şu anda Kerkük’ün statüsü nedir? Referandum rafa kalktı sanırım.

A.S:. Irak Anayasası’nın geçici 140’ıncı maddesi Kerkük’te referandum yapılmasına yönelikti. Bu maddedin bendleri vardı. Bir bendi: Saddam döneminde Kerkük’ten göç edenlerin, ettirilenlerin yeniden eski yerlerine dönmelerini, yerlerinin iade edilmelerini ve nüfuslarının tespit edilmesini içeriyordu. Uygulanamadı. Uygulanmış olsa idi Kerkük’ün esas kimliği gerçek kimliği ortaya çıkacaktı.

Çünkü bizim elimizde bulunan veya Bağdat’taki kayıtlara göre Kerkük’ten çıkarılan toplam nüfus yaklaşık 20  bin civarındadır. İçlerinde Türkmeler de, Araplar da, Kürtler de var. Bunlar 1986-1987 yıllarında çıkarılmaya başlandı. 2003’te bu sayı yerine 600 bin Kürt Kerkük’e yerleştirildi.

Peki Türkiye neden referandumun yapılmaması yönünde çaba gösterdi?

A.S:. Önce gayrimenkul meseleleri çözülecek, ondan sonra hakiki göçmenler kimlerdir tespit edilecek, Kerkük’e 2003’ten sonra gelen buraya ait olmayan, nüfus kütüğü Kerkük’te olmayanları tekrar eski yerlerine dönmeleri sağlanacaktı. Kürtlerin işine gelmediği için bu noktaları atlayalım ve hemen referanduma geçelim dediler. Türkiye de bunu kabul etmedi. Biz de önceden referendum istememize rağmen, Kürtlerin yaptıklarını gördükten sonra karşı çıktık. 140’ıncı madde geçici bir madde idi zaten ve 2007 sonuna kadar tanınmış bir süresi vardı. Uygulanamayınca kalktı. Daha sonra Kerkük ile ilgili çıkarılan yerel seçimler yasasının 23. Maddesi de uygulanamadı.

Sorun nasıl çözülecek?

A.S:. Kerkükte her şeyden önce gerçeklerin ortaya çıkarılmasını istiyoruz. Yüzyıllar boyunca burda Araplar, Türkmenler, Kürtler iç içe barış içinde yaşamış, evlilikler olmuş. Ticari ilişkilerimiz var, akrabalık var. Bunun yanında arkadaşlık var. Saddam “Araplar dışında herkese zulüm yapmıştır” deniliyor. Aslında bu yanlış. O, parti üyeleri dışında herkese zulüm yapmıştır. Kerkük’teki Araplar bile mağdur durumda yaşamışlar. Saddam, Güneydeki Şii sayısını azaltmak için 200 bin Arabı Kerkük’e, Türkmenlerin yerlerine yerleştirdi. Evlerini aldı, herkesi göçe maruz bıraktı. Buna rağmen Türkmenlerle Araplar arasında büyük sorun yaşanmadı. Kürtlerle de böyle oldu. Eğer bugün bu iş halka bırakılırsa, halk sorunsuz bir arada yaşar.

ABD 2011 yılında Irak’tan çekilecek. ABD sonrası nasıl bir Kerkük’le karşılaşacağız?

A.S:. 2003’ten beri bazı kesimler Kerkük’ü  Kuzey Irak yönetimine bağlamak için büyük çaba harcıyorlar.  Bunu 5-6 yıl içerisinde yapamadılar, demek ki yapamayacaklar da. Biz, Kerkük’ün özerk bir bölge olması taraftarıyız. Kendi meclisi olan Irak’a bağlı özerk bir bölge. Yüzde 32 oranında ortak bir yönetim. Böyle olursa her taraf için iyi olacak. İster Kerkük’te 5 milyon Kürt veya 10 milyon Arap yaşasın, seçilen milletvekilleri bellli olacak. Diyelim ki 100 sandalye var.  Türkmenlerin, Kütlerin, ve Arapların sadece yüzde 32 orana göre sandalyesi olacak. Yüzde 4 sandalye de Hristiyanlara verilecek.

Bu öneriniz diğer gruplar tarafından kabul görür mü?

A.S:. Irak Cumhurbaşkanı Celal Talabani kabul etmişti bu öneriyi. Onun için yerel seçimler yasasının 23. maddesinde yer aldı. Ama bazı kesimler bunu kabul etmeyince askıya alındı.

Yeni seçim ne zaman?

A.S:. Irak’ta genel  seçimler 18 Ocak’ta yapılacak. 2005’teki seçim kanununda değişiklik yapıldı. Biraz da gecikti açıkçası. Gecikmenin sebebi de Kerkük’ün durumu.

Yeni seçim kanununda Kerkük nasıl ele alınıyor?

A.S:. Kerkük’te seçim yapılacak ama bazı özel şartlar altında olacak bu. 8 Kasım’da kabul edilen seçim yasasında altıncı maddede Kerkük ismi geçiyor. Kerkük’te 2 milyona yakın nüfus olmasına rağmen milletvekili sayısı diğer şehirlere göre az. 12 milletvekili olacak. Bunlardan 7’si Kürtlere, 2’si Türkmenlere, 2’si Araplara 1’i Hristiyanlara verilecek. Nereden bakarsanız bakın Türkmenler yine hüsrana uğradılar. Belki bu Türkmenlerin bölük pörçüklüğünden uzaklaşması için bir uyanma vesilesi olur. Eskiden Irak Türkmen Cephesi altında olan partiler şu anda Irak partileriyle işbirliğindeler. Eğer vakit var ise Irak partileriyle koalisyon ortaklığı yapana kadar tekrar bir Türkmen koalisyonu yapılırsa belki bir netice elde edebiliriz. Aksi takdirde sandalye sayısı 2’de kalacak.

1 Mart tezkerisine Türkiye evet deseydi Türkmenlerin durumu bugün çok farklı olurdu deniliyor. Siz nasıl değerlendiriyorsunuz?

A.S:. Tezkere geçmiş olsaydı Türkmenlerin durumu elbette çok farklı olacaktı. Gücü her tarafta olacaktı, sözü geçerli olacaktı. Kerkük bugün Türkmen kimliğini koruyacaktı. Türkmenler Irak’ı yönetiyor olacaklardı. Tarih boyunca Türkmenler Irak’ı yönetmiştir. Tarih kendisini tekrarlayacaktı.

Bu çok iyimser bir yaklaşım değil mi?

A.S:. Gerçekten de olacaktı, bundan hiç şüphemiz yok. Çünkü bütün Arap partileri bizimle temas içindeydi. Onlar da Türkiye’nin gelmesini istiyorlardı. Tabii ki bazı karşı çıkanlar da vardı. Ama çoğunluk Türklerin gelmesini istiyordu. Tezkerenin geçmemesi Türkmenler üzerinde büyük bir şok etkisi yarattı. Hayal kırıklığına uğrattı bizi.

Geçmemesinin iyi tarafları olmadı mı?

A.S:. Bugün Irak’ı işgal eden güçlerin arasında Türkiye yok. Tezkere kabul edilseydi ABD ile Irak’ın işgaline katılacaktı, günaha ortak olacaktı denilebilir. Hem olumlu hem de olumsuz yönleri var.

Olumsuz yönünü daha fazla öne çıkarıyorsunuz sanırım.

A.S:. Türkmenlere yapılan haksızlık gerçekten fazla.

Tezkereye hayır oyu çıkması sizde hayal kırıklığı yarattı. Peki işgalden sonra Türkiye’nin Türkmenlere bakışını nasıl buluyorsunuz? Türkmenlerin hakkını yeterince savunabildi mi?

A.S:. Tabii ki her iş yüzde yüz olmaz. Aksaklıklar eksiklikler olur. Bu yönde de oldu. Ayrıca, başka bir ayrıntı olarak belirtmek istiyorum. 1991’den beri bölgede Türk firmalarınca bayilikler hep Kürtlere veriliyor. 

Bir devlet politikası olarak mı?

A.S:. O kadarını bilmiyorum. Ama şimdi de yeni verilen bayilikler de Kürtlere veriliyor. Çünkü anlaşmalar imzalanmış. O yönden Kürtler ticaretle birlikte ekonomik kalkınma yaptılar.

Türkiye’den neler bekliyorsunuz?

A.S:. Türkmenler Türkiye’den ayrıcalık bekliyor. Bu ayrıcalığı doğal bir hak olarak görüyorlar. Bütün yaklaşımlarda Türkmenlere öncelik tanınmasını bekliyorlar. Türkiye’nin rolü tezkere noktasında tartışılır ama yine de büyük güçtür. Türkiye olmasaydı Irak çoktan parçalanmıştı. 1 Mart tezkeresinden sonra çizilen kırmızı çizgilerin çiğnenmesine bizim tahammülümüz yok. Kerkük’e kimse giremez diye bir anlaşma vardı. Kerkük Türkiye için bir kırmızı çizgi idi.

Şimdi değil mi?

A.S:. Rengini kaybetti. 9 Nisan 2003’te ABD güçleri ve Peşmergeler tarafından Kerkük işgal edildi. İşgal edilen yerde de çizgi renk kaybeder.

Türkiye’nin Kürt açılımı konusunda neler düşünüyorsunuz?

A.S:. Terörden Türkiye maddi ve manevi çok hasarlar gördü.  Şu an en uygun çözüm yolu olarak görülüyor ama ne kadar faydalı olacağını zaman gösterecek. Kerkük’te PKK büroları vardı, radyo kanalı vardı. Türkiye kapatılmalarını istedi. Bir kısmı kapatıldı, bir kısmı duruyor. Mahmur Kampında 10 bin kadar Türkiye’den göçmen var. Bu kamp Kerkük’e 20 km. mesafede. PKK konusu Irak’ı da etkiliyor. Çünkü en yakın komşusunu etkileyen bir konudur. Bunun yanında Kuzey Irak’ta inşaatlar, havaalanları Türkler tarafıdan yapılıyor, Irak’ın diğer bölgelerine de Türk firmaları girdiler. Ekonomi her zaman daha önemlidir. İyi şartlar altında sadece Kürtlerle ve Araplarla değil Türkmenlerle de çalışılırsa iyi olur. Kerkük’ün yeniden yapılması gerekiyor. Kerkük’e öncelikli olarak havaalanı yapılması, THY’nin uçuşlara başlaması ve Türk konsolosluğu açılmasını istiyoruz.

“Türkmenler Türkiye’den ayrıcalık bekliyorlar. Bu ayrıcalığı doğal bir hak olarak görüyorlar. Bütün yaklaşımlarda Türkmenlere öncelik tanınmasını bekliyorlar.”

Petrolün Kerkük’e hiçbir getirisi yok mu?

A.S:. Petrol rezervleri ile Kerkük sadece Irak’ın ve Ortadoğu’nun değil tüm dünyanın gözdesi. Kerkük büyük bir petrol denizi üzerinde yüzüyor. Ancak petrol gelirinden pay alamıyor. Yabancıların kafasında Kerkük şimdi Toronto gibi bir şehirdir imajı var.  Irak’la birlikte dünyayı besleyen bir şehir ama harabe görünümünde. Binalar yıkılıp dökülmüş, sokakları harap, altyapı kötü, elektrik ve su yok. Sanki şehrin üzerine asit yağmuru yamış gibi berbat vaziyette. Çıkan petrolün yüzde 23’ü Kuzey Irak yönetimine, geri kalanı Irak’a ve Irak’ı işgal eden güçlere gidiyor. Yerden çıkan petrol yerin sahibine hiçbir katkı sağlamıyor. Fayda değil zarar veriyor. Şehir adeta köy halinde.

Kuzey Irak yönetimi ile Türkiye’nin arasının iyi olması Kuzey Irak’ı, Irak’tan çok Türkiye’ye mi yaklaştırıyor?

A.S:.  Türkiye ile Kuzey Irak yönetiminin iyi ilişkileri vardı. Hatta PKK’ya karşı ortak harekat da yapıyorlardı. Ne olduysa 2003’ten sonra oldu. Değişik faktörler, genelde de dış faktörler bunu etkiledi ve ilişkiler soğumaya başladı. Ama siyasette olur böyle şeyler. 35 sene baskı altında kalan Kürtlere de bunu çok görmemek lazım. Araplar’da da bu oldu Özgürlük ışığı birden görülünce herkeste kendini kaybetmişlik oldu. Kendilerine fazlasıyla güvenmeye başladılar. Alırım, vururum, kırarım, dendi. Ama nihayetinde gerçeği görmeye başladılar, eyvah ne yaptık, dediler. En son açılım ve Dışişleri Bakanının ziyareti bu buzları eritir. Bu gelişmeler,  umuyoruz ki Erbil’de yaşayan Türkmenlere haklarının tam olarak verilmesine de sebep olur.

Kerkük’teki Türkmenlerin olaylara bakış açısı ile Erbil’deki Türkmenlerin bakış açısı aynı mı?

A.S:. Mutlaka benzer noktası da var, ayrı noktası da var.  Benzer noktası hepsinin aynı davaya hizmet ediyor olması.

Bir Kerkük davasını güdüyorlar mı?

A.S:. Türkmenleri bölük pörçük etmek için bu argümanı çok kullandılar. Sen Erbillisin, onlar Kerküklü diyorlar. Telafer’dekilere de aynı şeyi diyorlardı. Ama ortada bir bölge var, bu Türkmen bölgesi. Bu bölgenin başkenti Kerküktür, kalbi Kerküktür. Iraktaki tüm Türkmenler birlik ve dayanışma içindeler. Ama yaşadıkları şartlar farklıdır. Erbil’deki Kürt yönetimi altında, Telafer ve diğer bölgelerdekiler Irak yönetimi altındadır.

Erbil’deki Türkmenler Kürt yönetimi altında yaşamayı kabul ediyor da Kerküklüler neden Irak veya Kürt yönetimini kabul etmiyorlar?

A.S:. Bir halk olarak neden kendi yönetimimizi kurmayalım. Neden illa Arap, ya da Kürt kanunları altında yaşayalım.

Türkmenlerin Kürtlerin yaptığı gibi bir özerk yönetim oluşturma düşüncesi var mı?

A.S:. Zannetmem. Irak’ın anayasasına göre özerk bölge olabilmesi için en az üç şehrin birleşmesi gerekiyor. Kürtlerin bu hakları var. Kuzey Irak  daha homojen bir yapıda. Güney Irak’ta aynı şey yapılmak istendi ama halk istemedi.

Misak-ı Milli sınırları içerisinde olmasına rağmen Lozan’da Kerkük’ün Türkiye sınırları dışında bırakılmasına Türkmenler olarak kızgınlığınız var mı?

A.S:. Osmanlı İmparatorluğu daha yeni yıkılmış. Yani Irak’ın hepsi Türkçe konuşuyor. Lozan’da burada yaşayan Türkmenleri 90 bin olarak göstermişler. Onunla da kalmıyor iş, resmi olarak kayıtlara bu sayı 62 bin olarak geçiyor. Kürtler ise 146 bin yazılıyor. Halbu ki Erbil, Musul, Kerkük Türkmen toprağı. Kızgınlığımız İsmet İnönü’ye.

54321

Canadatürk © 2007 - 2009 Tüm hakları saklıdır. İzinsiz ve kaynak gösterilmeden kullanılamaz.
RSS Kaynağı | Yazar Girişi

Destek: info@canadaturk.ca         Tasarım: Idol Graphic